- სამართლის განმარტება:
სამართალი არის ბუნებით განპირობებული ადამინთა უფლება-მოვალეობების განმსაზღვრელი ზოგადსავალდებულო ქცევის წესების ერთობლიობა და საზოგადოებრივი ურთიერთობის მოწესრიგების სისტება, რომელსაც ახასიათებს ნორმატიულობა, ფორმალური განსაზღვრულობა, სისტემურობა და მისი შესრულება სახელმწიფოებრივი ზემოქმედებით არის უზრუნველყოფილი.
- სამართლის თეოლოგიური თეორია
- ძალადობის თეორია
თავის დროზე სამეცნიერო ლიტერატირაში განიხილებოდა სამართლის წარმოშობის ძალადობის თეორია. ეს მიმდევრობა სათავეს იღებს უფლებისა და ხელისუფლების გაიგივების მსურველთა თეორიებიდან, სადაც მოქმედებდა პრინციპი, რომ "ხელისუფლება არის სამართალი". ბირლინგმა ამ თეორიის მეცნიერული კრიტიკა მოგვცა ნაშრომში "ძირითადი იურიდიული კრიტიკისთვის" სადა იგი წერს, რომ ძალადობის თეორია არ გამოდგება სამართლის წარმოშობის თეორიის ახსნისთვის, რადგანაც ის სამართლის გენეზისის საკითხის ნაცვლად მიმართულია უფლებების განმსაზღვრელ თეორიად.- ბუნებითი სამართლის თეორია
ბუნებითი სამართლის თეორია თავისიარსებობის სათავეს იღებს ანტიკური ეპოქიდან და შემთხვევითი არაა მისი პირველობა. საბჭოთა კაბშირში მას ფრაგმენტულად განიხილავდნენ, რადგან იგი დასავლურ მსოფლმხედველობად აღიქმებოდა. სამართლის მეცნიერებაში მრავალი საუკუნის მანძილზე გაბატონებული იყო მოძღვრება, რომ ბუნებითი სამართალიუ, არის უზენაესი, საყოველთაო და მარადიული სამართლის პრინციპები, რომლისკენაც უნდა ისწრაფვოდეს ყოველი ქვეყნის პოზიტიური სამართალი და რომელიც წარმოადგენს მოქმედი კანონმდებლობის შეფასების კრიტერიუმს. მკვლევართა აზრით, ბუნებითი სამართალი სამართლის იდეალისტური გაგებაა, რომლის მიხედვითაც სამართალს განაპირობებს თვით ადამიანის ბუნება. დემოკრიტესა და პროთაგორას აზრით კი ბუნებითი სამართალი არის იგივე ღვთაებრივი სამართალალი და მას შესწევს ძალა მოაწრესრიგოს ყველაფერი. ბენებითი სამართლის სკოლის მიმდევრების: ჰობსის, ლოკი, მონტესკიესა და სხვათა აზრით მოქმედი სამართალი მხოლოდფ მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს მისაღებად, თუ იგი ბუნებითი სამართლის პრინციპებს შეესაბამება.
- პოზიტივიზმის თეორია
- ისტორიული სკოლა
- ფსიქოლოგიური სკოლა
- ნორმატივიზმის თეორია
- სოლიდარიზმის თეორია
- რეალისტური სკიოლა (სოციალური მიმართულოება )
ა) სამართალი და საზოგადოება განიხილება როგორც მთლიანი მოვლენა
ბ) თეორია ამტკიცებს, რომ საჭიროა საზოგადოებაში ჩამოყალიბებული სამართლებრივი ურთიერთობების შესწავლა და არა სახელმწიფოს მიერ დადგენილი ნორმების;
გ) მოძღვრება აღიარებს, რომ სამართლის ფუნქციაა სოციალური თანასწორობა და სოციალური კონტროლის მიღწევა
- მარქსისტული თეორია
No comments:
Post a Comment